Jules Verne: Chiếc gạch nối giữa viễn tưởng và tiên tri

Jules Verne, tác giả người Pháp, được xem là cha đẻ của thể loại tiểu thuyết khoa học viễn tưởng. Nhưng nếu như hôm nay bạn cầm lên một cuốn sách của ông, thì bạn sẽ cảm thấy chẳng có gì là viễn tưởng cả, một số thứ còn hơi kỳ quặc và buồn cười. Nhưng nếu bạn biết, những gì ông viết đã cách đây 200 năm, nhiều thành tựu khoa học của nữa sau thế kỷ 20,được ông tiên đoán trong tác phẩm của mình từ thế kỷ 19? Vậy chúng ta cùng điểm qua những ý tưởng của ông đã trở thành sự thật nhé!

Từ Trái đất lên mặt trăng

Từ Trái đất lên mặt trăng,văn học,Jules Verne,tiểu thuyết khoa học viễn tưởng,tiên tri,thành tựu khoa học

Như chúng ta đã biết, ngày 20 tháng 7 năm 1969, tàu Apollo 11đã đưa ba phi hành gia người Mỹ hạ cánh xuống Mặt Trăng.Và Neil Armstrong trong những bước chân đầu tiên khi đặt chân xuống Mặt Trăng, ông đã nói một câu bất hủ: 

"Đây là bước đi nhỏ bé của một người, nhưng là bước tiến khổng lồ của nhân loại".

Nhưng vào năm 1865, hơn 100 năm trước khi tàu Apollo 11 cất cánh, Jules Verne đã viết về chuyến đi đầu tiên của loài người lên mặt trăng trong một cuốn truyện ngắn có nhan đề “Từ Trái đất lên Mặt trăng”.Jules Verne đã miêu tả những “viên đạn” có thể dùng để đưa hành khách lên Mặt trăng. Ông cũng hình dung “một khẩu súng to khai hỏa, và các bạn có đủ sức mạnh để vượt qua trọng lực”. 

Bạn có thể hiểu, nhà văn của thế kỷ 19 đang mô tả những cuộc phóng phi thuyền vào không gian của thế kỷ 21 đó, ngạc nhiên chưa ?

Cánh buồm năng lượng mặt trời

Cũng trong tác phẩm khoa học giả tưởng cổ điển xuất bản năm 1865 Từ Trái đất đến Mặt trăng, Jules Verne đề cập đến một loại phi thuyền di chuyển bằng sức đẩy của ánh sáng. Và mãi đến cách đây một thập kỷ, công nghệ “buồm mặt trời” đã được triển khai thành công bởi người Nhật,khi họ sử dụng những tấm màn rộng lớn chịu tác động của bức xạ và năng lượng mặt trời để đẩy phi thuyền bay trong vũ trụ. 

Viễn tưởng là để trí tưởng tượng bay xa, nhưng khoa học viễn tưởng thì lại là để trí tưởng tượng bay trên đôi cánh của những điều thực tế. Jules Verne đã khiến chúng ta phải thán phục vì sự khả dụng trong những ý tưởng của ông, như cách mà Rosalind Williams, nhà nghiên cứu lịch sử công nghệ tại Viện Công nghệ Massachusetts của Mỹ đã bình phẩm :

" những ý tưởng (của Jules Verne) về việc bạn cần làm như thế nào luôn dựa vào những điều có thật”.

Những dự báo về năm ...2889

Năm 2889 được Jules Verne hoàn thành vào năm 1889 có mô tả về hình thức báo chí trong tương lai: “Thay vì cầm một tờ giấy chi chít chữ để ngấu nghiến cập nhật thông tin trong ngày thì sẽ có người đọc bản tin cho bạn vào mỗi buổi sáng”.hiện thực.

Vẫn trong tác phẩm Năm 2889, Jules Verne nhắc đến “phonotelephote” - nguyên mẫu đầu tiên của công nghệ mà ngày nay được biết đến với tên công nghệ hội thảo qua video. Ông viết: “Hình ảnh được chuyển đi nhờ vào những chiếc gương vô cùng nhạy được nối với nhau qua dây điện, người này trông thấy được người kia bất chấp khoảng cách”. “Phonotelephote” của Jules Verne là một trong những ý tưởng sớm nhất cho công nghệ video call của thời nay.

Ông cũng mô tả hình thức “quảng cáo trong không khí” (atmospheric advertisements) và theo ông, “mọi người chú ý đến những quảng cáo khổng lồ phản chiếu từ các tầng mây, chúng to lớn đến nỗi cư dân của cả một thành phố, hoặc thậm chí cả một đất nước đều có thể nhìn thấy 


Dĩ nhiên không cần đến 1000 năm sau, nhân loại mới đạt được những gì mà ông đề xuất trong bộ não thiên tài của mình.Như chúng ta đã biết, những mơ ước được gọi là viễn tưởng trong thời đại Jules Verne đã trở thành hiện thực vào năm 1920 khi bản tin phát thanh lần đầu xuất hiện, tức là sau gần 30 năm Jules Verne “tưởng tượng” ra nó và đến 28 năm sau nữa bản tin truyền hình đâu tiên lên sóng.Đến những năm đầu thế kỷ 21, hình thức quảng cáo trên nền trời đã thấy xuất hiện nhiều nơi trên thế giới. Còn video call ngày nay thì trở thành một công cụ quen thuộc đến bình thường trong cuộc sống của chúng ta. 


Những điều khả dụng hữu ích sẽ trở nên bình thường, nhưng phát kiến ra nó khi tất cả còn chưa tồn tại thì chẳng phải phi thường lắm sao?

Tàu ngầm và tác phẩm để đời " Hai Vạn dặm dưới đáy biển"

Tàu ngầm và tác phẩm để đời " Hai Vạn dặm dưới đáy biển",văn học,Jules Verne,tiểu thuyết khoa học viễn tưởng,tiên tri,thành tựu khoa học

Hai Vạn dặm dưới biển (Twenty Thousand Leagues Under the Sea) có lẽ là quyển tiểu thuyết khoa học giả tưởng nổi tiếng nhất của Jules Verne, kể về chuyến du hành dưới biển của thuyền trưởng Nemo trong chiếc tàu ngầm khổng lồ Nautilus vận hành bằng điện khí. Ngoài hình dáng, phòng ăn và một số đồ trang trí khác, chiếc tàu này không khác gì một số tàu ngầm ngày nay, trong đó có chiếc tàu ngầm Alvin của hải quân Mỹ, chở được ba người, chạy bằng pin chì. Như Alvin của thế kỷ 20, chiếc Nautilus của Jules Verne vào thế kỷ 19 chạy hoàn toàn bằng điện, một sự kiện chưa từng có trên thực tế trong thời đại của ông.


Bên cạnh đó, với Hai Vạn dặm dưới đáy biển, Jules Verne đã tạo ra một nhân vật bất hủ là thuyền trưởng Nemo. Điều đó cho thấy khả năng của ông không chỉ là những ý tưởng khoa học vượt thời đại, mà ông còn là một nhà văn xuất chúng với lối kể chuyện tài tình và khả năng khắc họa nhân vật. Thuyền trưởng Nemo còn Cross-over trong một tác phẩm khác của ông là Hòn đảo kỳ bí, chẳng phải đó là thủ thuật "nhân vật nổi tiếng tạt ngang" mà giới điện ảnh ngày nay gọi là Cameo, vẫn đang sử dụng thường xuyên đó sao?

Paris Thế kỷ 20- cuốn sách biến mất và những dự đoán tài tình

Paris Thế kỷ 20- cuốn sách biến mất và những dự đoán tài tình,văn học,Jules Verne,tiểu thuyết khoa học viễn tưởng,tiên tri,thành tựu khoa học

Tác phẩm là một câu chuyện kể bi đát về một xã hội mà nền văn hóa bị các thành quả của tiến bộ khoa học dìm khuất. Paris của Jules Verne là một đô thị xô bồ chen chúc đầy những con người vô gia cư đói khát lang thang trên những con phố “xe cộ qua lại không cần ngựa”.Ông cũng dự báo về sự ra đời của thang máy, dự báo về sự xuất hiện của một cái tháp mà sau đó người ta xác định là tháp Eiffel, Jules Verne còn tiên đoán về sự ra đời của máy tính như sau: "Giống như chiếc đàn piano to, ta chỉ cần ấn các nút trên bàn phím là có thể tính được các phép cộng, trừ, nhân, chia, hệ số, tỉ lệ… của bài toán".Và đây là phương thức hoạt động của máy photocopy mà ông "tưởng tượng" ra: Đó là một loại máy "sao chép các loại giấy tờ văn bản mà 500 người cung cấp cho nó…".

Hầu như tất cả những điều Jules Verne "vẽ" lên đang dần dần trở thành hiện thực, có tác dụng hỗ trợ cho cuộc sống. Điều này không chỉ nói lên trí tưởng tượng tuyệt vời của Jules Verne, mà còn cho thấy ở ông một vốn liếng khoa học đáng kính nể. 

Tác phẩm này cũng có một số phận kỳ lạ. Nó được viết vào năm 1863, nhưng sự u ám về tương lai bao trùm câu chuyện khiến cho nó bị các nhà xuất bản từ chối. Và Jules Verne đã để nó trong một chiếc két sắt.

Chiếc két sắt bằng đồng khổng lồ đã nằm kín ở gia trang dòng họ Jules Verne qua nhiều thế hệ. Người thừa kế trực tiếp nó là Michel Verne, con trai duy nhất của huyền thoại văn học người Pháp.Chủ sở hữu kế tiếp là người cháu, con trai Michel Verne tên Jean Jules đã dùng chiếc két kềnh càng dài 1m2 ngang 0m78 làm luôn bàn viết trong garage của gia đình tại Toulon, Pháp. Đến khi chính Jean Jules qua đời năm 1980 mặc nhiên chiếc két khóa kín thuộc về đứa con út của ông, Jean Verne, tức chắt của Jules Verne.Chính anh chàng 31 tuổi này cũng than vãn “Chiếc két như một gánh nặng vô dụng, chẳng ai ngó ngàng”. Nói là nói thế chứ khối kim loại nặng gần nửa tấn này đã khiến Jean tò mò suốt thời thơ ấu, thắc mắc không biết đằng sau chiếc nắp bọc thép dày chịch kia là thứ gì. Anh tâm sự “Tôi đã đọc đi đọc lại Đảo châu báu ông cố viết nên cứ tưởng tượng bên trong đó là vô số món hàng bí mật mà ông cố đã thu thập được suốt cuộc đời phiêu lưu nên luôn khát khao mở ra xem”. Chẳng bao lâu anh cũng đã được biết bên trong có gì. Năm 1989 anh thuê một chuyên gia két sắt cho nổ mở tung chiếc hòm. Giữa hòm anh tìm thấy thứ còn quý hơn bất cứ chiến lợi phẩm vàng bạc châu báu nào của kho tàng cướp biển: một báu vật văn học, bản thảo viết từ năm 1863 chưa bao giờ xuất bản của ông cố, đại văn hào Jules Verne, một tiểu thuyết tiên tri đáng kinh ngạc về cuộc sống của Paris những năm 1960, tức tiên đoán về 100 năm sau.


Và đó thật sự là một kho báu, kho báu cho cả nhân loại!

Vỹ Thanh

Ngày nay đọc lại những tác phẩm của Jules Verne, ta dễ dàng có cảm giác không có gì đặc biệt, vì những phát kiến của ông đã trở nên quá bình dị trong thời đại của chúng ta.Nhưng nếu mang trái tim mở rộng, đặt mình vào cuộc xuyên không về thế kỷ 19, tận hưởng không gian sôi nổi của những cải cách khoa học đang manh nha thai nghén, để thấy những gì ông viết thật sự tuyệt vời. Dù rằng không phải những giả tưởng của ông đều thành sự thật, hạn như, truyện Hành trình vào tâm trái đất, đã không (hoặc chưa) được khoa học xác nhận sự tường minh.

Nhưng với cả sự nghiệp văn chương của mình, những di sản ông để lại cho hậu thế, chiếc gạch nối giữa viễn tưởng và tiên tri, Jules verne xứng đáng được vinh danh như một đại văn hào truyền đi cảm hứng sáng tạo cho cả văn học và khoa học.


Lạc Thư Trầm