5 di chứng nguy hiểm sau tai biến mạch máu não

Tai biến mạch máu não gây tổn thương trực tiếp đến các tế bào não, do vậy di chứng sau tái biến vô cùng nặng nề. Muốn chăm sóc tốt bệnh nhân sau tai biến, bạn nhất định phải biết những điều này

Tai biến mạch máu não diễn biến đột ngột, di chứng nặng nề 

Tai biến mạch máu não hay còn gọi là đột quỵ, xảy ra khi lưu lượng máu đến 1 vùng hoặc toàn bộ não bị gián đoạn. Khi điều này xảy ra, tế bào não bị thiếu Oxy và bắt đầu chết đi. Tế bào não chết rất nhanh nếu không được cung cấp Oxy, do đó, đột quỵ thường đột ngột, nhanh chóng, tỷ lệ tử vong cao và di chứng nặng nề và khó phục hồi. 

Di chứng sau tai biến phụ thuộc vào vị trí và số lượng tế bào não bị chết. 90% các ca tai biến đều để lại tổn thương lớn, đặc trưng là tình trạng liệt nửa người hoặc mất khả năng nói, trí tuệ giảm sút nặng nề. Dưới đây là một số di chứng tai sau tai biến mạch máu não thường gặp: 

- Rối loạn thị giác: Nếu bệnh nhân bị tắc động mạch hoặc tĩnh mạch võng mạc trung tâm sẽ gây thiếu máu võng mạc. Hậu quả là mất thị lực một bên hoặc hai bên. Đôi khi tắc động mạch cùng cảnh bên gây hiện tượng mù thoáng qua (mù Fugax). 

- Rối loạn nhận thức: Bệnh nhân bị sa sút trí tuệ, hay quên, không nhận ra người thân, mất khả năng định hướng thời gian, không gian…Đến 60% bệnh nhân gặp phải di chứng này. Đây cũng là một trong những di chứng nặng nề nhất sau đột qụy.

- Rối loạn ngôn ngữ: Bệnh nhân có biểu hiện nói ngọng, âm điệu thay đổi, nói lắp thậm chí là mất khả năng ngôn ngữ…Nguyên nhân chính do tổn thương vùng Broca khiến bệnh nhân không điều khiển được hệ phát âm (dây thanh âm, môi, lưỡi,…) để phát ra lời nói. 

- Yếu hoặc liệt nửa người: 9 trên 10 bệnh nhân liệt nửa người sau tai biến. Bệnh nhân bị liệt vận động nửa người, liệt tay chân, liệt mặt, gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt. Hơn nữa, việc không vận động trong thời gian dài có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như lở loét da, cứng khớp, viêm đường hô hấp, đôi khi gây nhiễm trùng có thể dẫn đến tử vong. 

- Hôn mê: Hiện tượng người thực vật. 

- Một số di chứng khác: Tiểu tiện không tự chủ, khó nuốt, táo bón,…

Chăm sóc đặc biệt sau tai biến nhất định phải biết 

Để hồi phục một phần hoặc hoàn toàn chức năng sau tai biến mạch máu não, đòi hỏi kết hợp giữa điều trị và chế độ chăm sóc đặc biệt cho bệnh nhân. Để chăm sóc tốt nhất cho bệnh nhân, cần chú ý: Chế độ dinh dưỡng, chế độ sinh hoạt – vệ sinh, chế độ tập luyện và chăm sóc tâm lý và chế độ dùng thuốc sau tai biến

Chế độ dinh dưỡng 

Chế độ ăn uống lành mạnh và cân bằng dinh dưỡng giúp bệnh nhân cải thiện sức khoẻ tổng thể và duy trì cân nặng lý tưởng. Các khuyến nghị chính trong chế độ quen ăn uống lành mạnh hơn bao gồm: 

+  Đủ chất, đủ lượng: Người sau tai biến cần ăn đủ các nhóm chất với lượng đủ. Cụ thể: chất béo 25-30g/ ngày, protein 0,8g/kg cân nặng/ngày. Tăng lượng đạm thực vật (từ các loại hạt, loạiđậu) và đạm động vật (sữa, cá biển, thịt nạc…) và giảm cholesterol. 

+  Bổ sung đầy đủ vitamin – khoáng chất: Đặc biệt ở những bệnh nhân sau đột quỵ nên bổ sung ít nhất là 300mcg acid folic mỗi ngày từ các loại loại đậu, gạo, rau lá xanh, quả vị chua… để ngăn ngừa nguy cơ đột quỵ tái phát. 

+  Hạn chế chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa , đường bổ sung và natri 

Thức ăn chế biến dạng mềm, lỏng giúp dễ tiêu hóa, hấp thu. Tốt nhất nên chia nhỏ khẩu phần ăn ra nhiều bữa (4-6 bữa/ngày), tránh tình trạng để bệnh nhân ăn no. Đặc biệt sau tai biến, không nên ăn các thức ăn lên men, đồ chế biến sẵn, gia vị cay nóng, nhiều muối. 

Chế độ sinh hoạt 

 Chế độ sinh hoạt lành mạnh và nghỉ ngơi đều đặn giúp bệnh nhân sau tái biến có những cải thiện tích cực.

 Người chăm sóc nên xoa bóp thường xuyên các khớp tay, bắp cơ, khớp chân để giúp lưu thông máu cho người bệnh, phòng ngừa cứng khớp, teo cơ.Điều này cũng giúp bệnh nhân giảm đau đớn và ngủ ngon hơn, đảm bảo giấc ngủ đủ giờ. 

Hầu như đa số bệnh nhân sau tai biến thời gian đầu đều nằm liệt giường. Cần giữ da người bệnh luôn sạch sẽ, khô thoáng để tránh lở loét, giảm nguy cơ nhiễm trùng.Chú ý giúp người bệnh đổi từ thế 2 giờ một lần để chống loét. Trong trường hợp bệnh nhân tiểu tiện không tự chủ, có thể dùng loại tã thoáng khí và vệ sinh thường xuyên. 

Tuyệt đối tránh hút thuốc và sử dụng rượu bia. Hút thuốc làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, tăng mảng xơ vữa động mạch. Trong khi đó, sử dụng rượu bia có thể làm tăng huyết áp. Tất cả những điều này đều có thể dẫn đến 1 cơn đột quỵ tái phát và không phục hồi.

Chế độ vận động, tập luyện

 Chế độ vận động, tập luyện đóng vai trò then chốt quyết định sự phục hồi của bệnh nhân sau đột quỵ. Tùy vào mức độ di chứng liệt, hãy tham khảo ý kiến của nhân viên y tế để thiết kế 1 kế hoạch tập luyện phù hợp. Một số bài tập cơ bản như bài tập nói, bài tập cánh tay, bàn tay, bài tập đứng và bài tập đi bộ. Các bài tập nên bắt đầu từ dễ đến khó và cường độ tăng dần tránh cho bệnh nhân cảm thấy chán nản và bỏ cuộc. Bên cạnh việc tự tập luyện tại nhà, bệnh nhân tai biến nên đến các trung tâm vật lý trị liệu và phục hồi chức năng một vài lần trong tháng để được hướng dẫn và hỗ trợ các bài tập. 

Chăm sóc tâm lý 

Sau tai biến, người bệnh đối mặt với tình trạng liệt, mắt mờ, rối loạn nhận thức, ngôn ngữ…mọi sinh hoạt đều phải phụ thuộc vào sự giúp đỡ của người thân. Chính vì vậy, bệnh nhân dễ cảm thấy buồn chán, lo âu và tự ti về bản thân. 

Để giúp người bệnh lạc quan và tích cực trong quá trình điều trị, người chăm sóc và người thân có vai trò quan trọng. Người nhà nên thường xuyên động viên và nói chuyện với người bệnh. Khuyến khích và hỗ trợ người bệnh tự chăm sóc, ăn uống hay thực hiện 1 số sinh hoạt để giảm cảm giác mặc cảm vì phụ thuộc. Khi bệnh nhân linh hoạt hơn trong các cử động, hãy để bệnh nhân làm 1 số công việc trong khả năng để họ cảm thấy có ích và tích cực sống.

Có thể bạn muốn biết: Các xử lý và sơ cứu khi gặp người bị tai biến đột ngột

,