Bí quyết tự học Guzheng (P2): 10 chặng dừng trên con đường học Guzheng

Việc tự học Guzheng (Đàn Cổ tranh Trung Quốc) là một chặng đường dài, trên trên chặng đường dài ấy có mười chặng dừng có thể bạn chưa biết. Dưới đây là 10 chặng dừng trên con đường học tập Guzheng, bạn đã học tới chặng nào?

,

Chặng 1: Nhạc lý (Theory)

Chặng 1: Nhạc lý (Theory),

Âm nhạc là 1 loại khái niệm trừu tượng. Nhạc lý là ngôn ngữ văn tự thực thể hóa loại khái niệm này. Cho nên bước đầu tiên khi học đàn tranh hay bất kỳ nhạc cụ nào khác, nhất thiết phải nhận biết được loại ngôn ngữ này. Bằng không, dù sở hữu nhạc phổ hay đến mấy cũng không thể hiểu được nó.

Chặng này thực ra không khó đi: Do là 1 loại ngôn ngữ, nhạc lý trên thế giới có một hệ thống giáo trình tương đối thống nhất. Người rảnh rỗi đọc qua sách cũng có thể dễ dàng nắm được kiến thức nhạc lý cơ bản. Những nhận thức liên quan càng dày dặn thì càng có lợi cho những chặng sau này. Cố gắng học càng nhiều càng tốt.

Song nhạc lý lại không nhất định phải học xong ở giai đoạn đầu. Có thể trong quá trình học đàn vừa học vừa sử dụng, như vậy sẽ càng thêm hiệu quả. 

Chặng 2: Nhạc cụ (Instrument)

Chặng 2: Nhạc cụ (Instrument),

Hiểu biết về nhạc lý đã có cơ sở, thì cần phải có nhạc cụ để biểu đạt âm nhạc ra ngoài. Hiểu nhạc cụ của mình cũng như võ sĩ hiểu thanh kiếm trong tay vậy, như vậy mới có thể biểu đạt những chi tiết nhỏ nhất xuất sắc hơn người khác.

Phải hiểu đặc điểm, ưu khuyết, kết cấu của Guzheng so với các loại nhạc cụ khác, làm thế nào phối hợp nhuần nhuyễn tư thế bàn tay, kỹ thuật ngón để phát ra âm thanh đẹp nhất. Nắm được sự biến hóa cao thấp, dài ngắn, nhanh chậm, nặng nhẹ của âm phát ra, đồng thời thử nghiệm làm thế nào để chế tác ra những hiệu quả khác nhau.

Nắm được cách bảo dưỡng đàn cũng chính là bảo dưỡng âm sắc, cách làm sao lên dây chuẩn,...

Chặng 3: Danh sách nhạc phổ (Repertoire)

Chặng 3: Danh sách nhạc phổ (Repertoire),

Sau khi hiểu được nhạc cụ có thể thử chơi những bản nhạc ưu mỹ mà người xưa để lại. Trên chặng đường này, trước khi muốn đi càng xa, nhất định phải sưu tầm được một loạt các nhạc phổ hay. Điều này cần đến trí nhớ và sự nhẫn nại nhất định (thiên phú có bang trợ, nhưng không phải duy nhất). Sau khi danh sách phổ đã sưu tầm đủ phong phú, bạn mới có đủ "vốn liếng" để các chặng sau có những bước tiến dài.

Việc học này là 1 quá trình, cũng là 1 loại kỹ xảo, càng luyện thành thục càng có thể thấm nhuần các tác phẩm mới trong 1 thời gian ngắn.

Chặng 4: Luyện tập (Practice)

Chặng 4: Luyện tập (Practice),

Luyện tập là 1 phần của việc học Guzheng, nhưng luyện tập cũng phải có phương pháp chuẩn xác. Quan trọng nhất chính là dùng thời gian ít nhất đạt được hiệu quả cao nhất, lấy sự tiến bộ rõ ràng vượt qua người luyện tập sai cách.

Quá trình này còn có thể chau chuốt những bản nhạc đã nắm vững, để kỹ thuật ngày càng tiến bộ.

Chặng 5: Diễn tấu (Performing)

Chặng 5: Diễn tấu (Performing),

Hiểu được phương pháp luyện tập chính xác, là có thể đưa kỹ thuật của mình đạt đến thành thục ở 1 mức độ nào đó. Khi kỹ thuật chơi phát triển đến trình độ có thể khiến người nghe muốn lắng nghe, có thể biểu diễn trước mặt người khác, là bạn đã đạt được mục đích diễn tấu.

Trước đó phải khắc phục được 1 vài chướng ngại tâm lý, luyện được khả năng diễn tấu thoải mái, thả lỏng, tự nhiên trước mặt nhiều người, loại bỏ được những tạp niệm trong lòng. Ngoài ra còn phải học được cách thoát khỏi góc nhìn cá nhân, đứng từ góc độ người nghe để xử lý âm nhạc.

Chặng 6: Âm chuẩn (Pitch)

Chặng 6: Âm chuẩn (Pitch),

Sau khi đã lặp đi lặp lại giai đoạn diễn tấu, não bộ lúc này đã ghi nhớ kỹ càng những âm thanh đó, khi bạn bắt gặp 1 âm quen thuộc, bạn tự nhiên có thể so sánh được âm vừa nghe với âm chuẩn được định hình trong não, phân biệt được sự sai khác về độ cao giữa 2 âm, từ đó nhận biết được âm đó có chuẩn hay ko. Đây chính là khái niệm âm chuẩn.

Cao cấp hơn, bạn có thể nghe ra âm chuẩn tuyệt đối, nghĩa là có thể chỉ dựa vào thính giác nhận biết được 1 nốt nhạc độc lập là nốt nào, thuộc giọng nào. Cao hơn nữa có thể ngay lập tức diễn xướng ra cao âm mong muốn. Thông thường hơn 90% sinh viên của học viện âm nhạc đạt đến trình độ có thể tùy ý diễn xướng, chứng minh đây là kỹ năng thông qua rèn luyện mà có.

Chặng 7: Thị tấu (Signt reading)

Chặng 7: Thị tấu (Signt reading),

Khi đã có thể phân biệt rõ ràng cao âm, thì khi nhìn thấy nốt nhạc tương ứng não bạn sẽ có tác dụng phản xạ. Cao thủ võ lâm có thể thính phong biện ảnh (nghe tiếng gió đoán được người sắp đến), cao thủ thị tấu có thể độc phù biện âm (nhìn nốt nhạc đoán được âm sắc). Có được kỹ năng này, có thể ko tốn thời gian ghi nhớ các bài phổ cũng có thể đánh được những bài chưa học qua ở mức độ trung bình, hoặc ngâm nga được những bài phổ chưa nghe bao giờ.

Đây là kỹ năng tốn khá nhiều thời gian để có được. Khi vượt qua rồi, con đường phía trước rộng mở vô cùng, bạn sẽ ko bị hạn chế bởi số lượng nhạc phổ bạn có nữa.

Chặng 8: Sáng tác (Composing)

Chặng 8: Sáng tác (Composing),

Khi đã có đủ tự tin và năng lực để diễn tấu 1 cách hoàn toàn thoải mái trước mặt người khác, bạn sẽ muốn tiến thêm 1 bước tự sáng tạo ra âm nhạc của riêng mình.

Sáng tác nhất thiết phải có kiến thức về nhạc lý, đặc biệt là hòa âm. Cần phải có kinh nghiệm diễn tấu nhất định, mới có thể vừa viết vừa thử nghiệm hiệu quả sáng tác, mới có thể viết ra nhạc phổ phù hợp với các mức độ trong phạm vi năng lực của người chơi guzheng. Nhất thiết phải rèn luyện được âm chuẩn và thị tấu, để ở những nơi ko có nhạc cụ bạn vẫn có thể ghi chép lại được nốt nhạc.

Chặng 9: Ngẫu hứng (Improision)

Chặng 9: Ngẫu hứng (Improision),

Khi sáng tác đã đạt đến 1 trình độ nhất định, tức là khi viết nhạc đã trở thành 1 phần bản năng của bạn, kỹ năng này phát triển đến thành thục, thì kể cả trong trường hợp ko chuẩn bị trước bạn cũng có thể sáng tác và luyện tập ra những hợp âm ngẫu hứng mà vẫn lôi cuốn người nghe.

Càng là cao thủ, càng có thể đồng thời tăng cường hiệu quả mà bản thân mong muốn ngay trong quá trình trình diễn ngẫu hứng. Đi đến bước này, có thể nói bạn đã đạt tới cảnh giới người-tranh hợp nhất rồi.

Chặng 10: Truyền thụ (Teaching)

Chặng 10: Truyền thụ (Teaching),

Khi những chặng phía trên đã đạt tới mức độ siêu phàm, bạn đương nhiên có thể truyền thụ lại kỹ năng cho thế hệ kế tiếp. Chặng này hoàn toàn độc lập với những chặng kỹ năng đã nói đến ở trên, bạn cần phải hiểu được trạng thái của người mới học, đồng thời hiểu được các hiệu quả khác nhau đối với mỗi phương pháp luyện tập khác nhau.

Xem thêm: Bí quyết tự học Guzheng (P1) tại: https://www.ohay.tv/view/bi-quyet-tu-hoc-guzheng/59f1730285

Ảnh: Martin Trieu - Ohay tv

Biên dịch: Tất tần tật về Guzheng 古筝 Cổ Tranh Trung Quốc