Bí quyết tự học Guzheng

Đàn Guzheng (Đàn Cổ Tranh) là loại nhạc cụ có xuất xứ từ Trung Hoa với lịch sử hơn 2500 năm. Hiện nay Guzheng là nhạc cụ được chơi nhiều nhất Trung Quốc.

Lịch sử đàn Guzheng

Theo huyền thoại Trung Quốc, ngày xưa có một ông già sống chung với hai cậu con trai trẻ, ngoan, và rất thích đàn. Trong nhà, ông bố có một cây đàn tranh 25 dây. Một hôm bỗng dưng hai cậu cùng muốn đàn tranh một lúc. Trong nhà chỉ có mỗi một cây đàn tranh. Lúc đầu còn lời qua tiếng lại. Dần dần, cãi nhau dữ dội. Ông bố nghe tiếng cãi lộn, mới đi vào hỏi cớ sự ra làm sao. Khi hiểu ra sự tình, ông bố mới khuyên một trong hai người nên nhường cho người kia đàn trước.Nhưng rốt cuộc không sao hòa giải được. Tức giận quá, ông ta mới đi tìm một cây búa, rồi xách cây đàn chặt ra làm đôi theo chiều dọc để làm thành hai cây đàn tranh: một cây 13 dây, bây giờ còn thấy ở miền Bắc Trung Quốc và ở Nhựt Bổn, còn cây kia 12 dây hiện vẫn còn thấy ở Mông cổ và Đại Hàn.

Lại có một giả thuyết khác cho rằng cây đàn tranh Trung Quốc là do ông Mông Điềm sáng chế ra vào thế kỷ thứ ba trước Tây Lịch. Hình thù cây đàn tranh Trung Quốc rất giống cây đàn tranh Việt Nam nhưng to hơn. Bề dài cây đàn dài lối 1m,50.Mặt đàn làm bằng cây ngô đồng. Có 13 dây tơ theo truyền thống Bắc Kinh hay 16 dây sắt theo truyền thống Quảng Đông, được căng dài trên mặt âm bảng. Cũng có một hàng trục và một hàng nhạn xê dịch được. Người đàn dùng ngón tay trỏ, ngón giữa và ngón áp út của bàn tay mặt để khảy và ba ngón trỏ, giữa và áp út của bàn tay trái để nhấn. Họ chỉ dùng móng tay để khảy và rất ít khi dùng móng sắt, hay đồi mồi như người Việt. Cây đàn thường để trên bàn trước mặt người đàn hoặc để trên đùi.

Ngày nay ở Đài Loan, cây đàn tranh có cây ngắn độ 1 thước và cây dài tới 1m,80. Kỹ thuật đóng đàn làm theo kỹ nghệ hóa. Khúc cây đưa vào máy cắt, và khi ra khỏi máy đã gần thành cây đàn. Thành ra cây đàn tranh rất tốt, kích thước không sai chạy, và hình dáng hoàn hảo, nhưng lại rất yếu về âm thanh.Họ không còn tuyển lựa khúc cây tốt, già, có gân mà chỉ lấy bất cứ khúc cây ngô đồng nào cũng được. Tất cả mọi việc đều kỹ nghệ hóa, máy móc hóa, chuyên về lượng mà làm giảm đi phần phẩm. Ở Đài Loan, các cô học đàn mua cây đàn tranh hoặc sơn xanh, sơn đỏ, sơn vàng.Mặt âm bảnh không còn là cây ngô đồng mà là một loại ván ép rẻ tiền. Các ông thầy bị đồng tiền làm chi phối nghệ thuật và thường đàn với mục đích thương mại. Đàn tranh thường được sử dụng độc tấu, song tấu hoặc trong một dàn nhạc.

,học guzheng,đàn cổ tranh,nhạc cụ

Học Guzheng ở Việt Nam thế nào?

Hiện tại, ở Việt Nam việc học Guzheng khá khó khăn, vì ngay cả tại nhạc viện cũng chưa chính thức mở lớp dạy chơi loại nhạc cụ này. Tuy nhiên những ai yêu thích Guzheng vẫn có thể tìm học tại một số cơ sở bán và dạy Guzheng do một số nghệ sĩ, người yêu Guzheng đứng lớp.
Vì vậy, nếu bạn không có điều kiện để đến các lớp học Guzheng, hãy yên tâm, sau đây là một số kinh nghiệm tự học Guzheng được một người bạn yêu thích âm nhạc chia sẻ.

Tự học Guzheng thì bắt đầu từ đâu?

1. Tự học Guzheng không khó!

Việc đầu tiên để bắt đầu niềm đam mê với Guzheng là tìm cho mình được một cây Guzheng ưng ý. Sau khi mua được một cây đàn tốt, phù hợp với tiêu chí cá nhân thì việc tiếp theo mà bạn cần làm đó là học cách lên dây. Để làm được điều đó, bạn cần nắm rõ cấu tạo của một cây Guzheng tiêu chuẩn và hệ thống than âm của nó.

Về cấu tạo: Đàn tranh tiêu chuẩn dài 1,63m, có 21 dây. Mặt đàn tranh thường được chế tác từ gỗ cây ngô đồng của huyện Lan Khảo, Hà Nam. Giá đàn làm bằng gỗ tùng trắng, thành đàn, đáy đàn và thùng đàn làm bằng gỗ lim đỏ, gỗ lim già, gỗ lim vàng hoặc gỗ tử đàn. Mặt đàn và dây đàn ảnh hưởng rất nhiều đến âm thanh của đàn tranh, ngoài ra nếu chọn được gỗ lim đỏ già, gỗ tử đàn hoặc gỗ lim vàng tốt làm thành đàn, cầu đàn và đáy đàn cũng khiến cho âm thanh của đàn hay hơn. Trong lịch sử, đàn tranh phát triển thành rất nhiều loại, có loại 12, 13, 18 hoặc 23, 25 dây, ở mỗi khu vực khác nhau cũng có tiêu chuẩn số lượng dây đàn khác nhau. Còn có những loại tranh mới xuất hiện như tranh bướm, tranh chuyển điệu…

 2. Bạn cần nắm được hệ thống tên dây của Guzheng.

Âm nhạc Trung Hoa là dựa trên hệ thống âm nhạc cổ truyền dân tộc bao gồm 5 loại âm điệu, 5 nốt nhạc chính gọi là ngũ âm. Năm âm thanh này được sắp xếp thành: Cung, Thương, Giốc, Chuỷ, và Vũ.

,học guzheng,đàn cổ tranh,nhạc cụ

Như trên đã nói, Cung, Thương, Giốc, Chủy, Vũ ứng với năm dấu (note) là Fa (F), Sol (G), La (A), Do (C), Re(D). Sau này, Văn Vương thêm hai dây hay hai dấu (note) phụ là Biến Cung 變 宮 và Biến Chủy 變 徵.
Tuy nhiên, theo hệ âm Guzheng hiện nay, ta lên dây theo Sol La Do Re Mi - Tính từ dây màu xanh của Guzheng.

 3. Học cách đọc nhạc phổ Trung Quốc

Cách hiểu và dịch sheet nhạc số Trung Quốc cụ thể như sau: 

- Số 0: là một khoảng lặng (note lặng), bạn gặp nốt này thì dừng một nhịp không đánh. 

- 1 = đô. 2 = rê. 3 = mi. 4 = Fa. 5 = Sol. 6= La. 7 = Si 

- Số nào có dấu chấm trên đầu là note đó ở quãng cao hơn, 1 chấm là một quãng 

- Số nào có dấu chấm ở dưới là note đó ở quãng thấp hơn, 1 chấm là một quãng

- Ngoài ra còn có các ký hiệu về lướt đây, về, hoạt âm, rừng âm v.v.v... sẽ được hướng dẫn cụ thể ở một bài viết khác.

Dưới đây là hệ thống than âm ứng với tone D

,học guzheng,đàn cổ tranh,nhạc cụ Ở giới hạn bài viết này, mình xin phép chỉ giới thiệu với bạn về hệ thống than âm ứng với tone D - Loại Tone được sử dụng phổ biến nhất

(Còn nữa)
Martintrieu - Ohay.TV