Cuộc chiến với vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn chưa có hồi kết

“Chưa bao giờ con đường từ bàn ăn đến nghĩa địa lại gần đến như vậy” – đó là những gì các đại biểu phải thốt lên khi nghe những số liệu về vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm trong 5 năm từ 2011 đến 2016 của Giám sát tối cao của Quốc hội về an toàn thực phẩm

“Chưa bao giờ con đường từ bàn ăn đến nghĩa địa lại gần đến như vậy” – đó là những gì các đại biểu phải thốt lên khi nghe những số liệu về vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm trong 5 năm từ 2011 đến 2016 của Giám sát tối cao của Quốc hội về an toàn thực phẩm. 

 Giai đoạn từ 2011 đến 2016, lực lượng chức năng của cả nước đã kiểm tra hơn 3,3 triệu cơ sở sản xuất chế biến và kinh doanh thực phẩm, phát hiện gần 700 nghìn cơ sở vi phạm, trong đó có nhiều vụ vi phạm nghiêm trọng. Trong đó có hơn 300 nghìn vụ chuyển cơ quan điều tra xử lý vi phạm hình sự nhưng kết quả chỉ có duy nhất 01 vụ với 3 đối tượng bị khởi tố. Gần 140 nghìn vụ vi phạm khác bị xử phạt hành chính, chiếm khoảng 20% tổng số vụ vi phạm. Đáng chú ý có tới hơn 1000 vụ, với gần 30400 người bị ngộ độc thực phẩm và hơn 160 người vị tử vong. Điều đó cho thấy tính cấp bách, báo động đỏ về an toàn thực phẩm. 

 Hiện nay, vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm diễn ra dưới nhiều hình thức trong đó phổ biến nhất là rau quả tồn dư thuốc bảo vệ thực vật quá ngưỡng cho phép, sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, sử dụng phụ gia thuộc danh mục cấm trong chế biến thực phẩm, sản xuất kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là rượu giả, rượu có mêthanon. Vậy đâu là nguyên nhân khiến tình trạng vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm ngày một gia tăng. Có lẽ ai cũng biết đó là do các biện pháp xử phạt chưa đủ sức răn đe. Việc khó áp dụng chế tài hình sự được coi là nguyên nhân căn bản, bởi quy định theo Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung 2009 chỉ áp dụng với hành vi sản xuất và buôn bán hàng cấm chứ không áp dụng với hành vi sử dụng. Vì vậy cơ quan chức năng không thể khởi tố hình sự khi phát hiện các đối tượng sử dụng chất cấm trong trồng trọt, chăn nuôi, sản xuất hay chế biến thực phẩm. Điều đó lý giải vì sao nhiều vụ quản lý thị trường gửi hồ sơ đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng cơ quan điều tra phải trả lại hồ sơ để xử phạt hành chính. Bên cạnh đó những quy định về chết tài xử phạt với các hành vi vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm theo luật vệ sinh an toàn thực phẩm được Quốc hội khóa XII thông qua năm 2010 cũng chả đu sức răn đe, nói đúng hơn là ít khả thi. Bởi nếu đủ sắc răn đe thì tình trạng vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm không có chiều hướng gia tăng như hiện nay. Năm 2016, cả nước phát hiện hơn 50 nghìn vụ vi phạm an toàn thực  phẩm thì trong 4 tháng đầu năm 2017 tổng số vụ vi phạm là hơn 40 nghìn vụ tức là 4/5 tổng số vụ vi phạm trong cả năm 2016. Mỗi tháng có khoảng 10 nghìn vụ cứ đà này đến hết năm 2017 cộng dồn lên thì con số chắc hẳn ai cũng rõ con số lớn đến thế nào. Không chỉ tại các miền quê hay vùng xa xôi hẻo lánh thưc phẩm bẩn còn được chế biến, bày bán ngay tại Thủ đô Hà Nội. Thượng tá Phùng Quang Hiền – Phó trưởng phòng cảnh sát môi trường – Công an Hà Nội cho biết: Trong 4 tháng đầu năm phòng cảnh sát môi trường công an Hà Nội đã kiểm tra 372 cơ sở sản xuất rượu trái phép và đã phạt số tiền gần 800 triệu đồng. Trong đó có một phối hợp với công an quận Đống Đa và chuyển toàn bộ hồ sơ cho phòng cảnh sát hình sự khởi tố. Đồng thời kiểm tra xử lý 306 vụ với 308 đối tượng vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm. Ngoài ra xử phạt hành chính 295 vụ với số tiền gần 1 tỷ đồng.Quả thật người tiêu dùng Việt Nam thật khổ, không một ai bảo vệ họ trong bữa ăn hàng ngày, thứ duy nhất chỉ có niền tin giành cho người bán hàng mà có lẽ thứ đó bây giờ đã rất hiếm.

 Người xưa thường nói: bắt cóc bỏ đĩa hay đánh trống bỏ dùi để chỉ những việc làm dở dang hoặc không đến nơi đến chốn. Trong câu chuyện về an toàn vệ sinh thực phẩm thì điều đó khó xảy ra bởi dù có miệt mài mẫn cán làm việc thì lực lượng chức năng vẫn như vị trói tay. Hãy lắng nghe họ, đó cũng chính là tiếng nói từ cuốc sống, lắng nghe họ để điều chỉnh và thay đổi để thấy rằng chúng ta còn thiếu những vũ khí nào, cần trang bị thêm vũ khí nào trong cuộc chiến bảo vệ an toàn thực. Để con đường từ bữa ăn tới nghĩa địa này càng ngày không ngắn hơn có lẽ không chỉ thuần túy trong chờ vào ý thức đạo đức hay trách nhiệm của các các nhân, tổ chức kinh doanh thực phẩm nữa mà phải có các biện pháp chế tài đủ mạnh từ cơ quan quản lý nhà nước mới mong kiểm soát tiến tới chặn đứng tình trạng vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm.

,