MỘT SỐ TỤC LỆ UỐNG RƯỢU CỦA NGƯỜI THÁI TÂY BẮC

Đọc để lên tây bắc cho đỡ bỡ ngỡ

Nói đến văn hóa ẩm thực của người Thái Tây Bắc không thể không nói đến phong cách uống rượu. Theo tục lệ, trong tiệc rượu tiếp khách là "lung ta" (tức là những người đàn ông họ hàng bên vợ, bên mẹ hay bà nội... của chủ nhà), bao giờ chủ nhà cũng phải mổ gà và có đĩa đầu và chân gà cùng hai chén rượu đặt sát nhau gọi là “lảu nóng” đặt trước chỗ “lung ta” ngồi. Khi khách từ xa tới, nhiều nơi vẫn có đôi "lảu nóng" đặt vào mâm. Khi chủ và khách nâng chén đầu, trước khi uống bao giờ cũng rót vào chén "lảu nóng" và rót xuống khe sàn vài giọt rượu từ chén của mình để cho những linh hồn của người quá cố của chủ nhà và những linh hồn đi theo khách cùng chung hưởng. Rồi chủ và khách cùng uống chén rượu đầu tiên. Sau đó, rót tiếp chén thứ hai và uống luôn. Người Thái thường uống đợt đầu là hai chén liên tục, gọi là một "pay", sau đó mới nhấm nháp thức ăn. Thỉnh thoảng ngưởi chủ rượu lại mời uống thêm một "pay" nữa. Sau một số "pay", nếu trong mâm có "lung ta" thì sẽ làm thủ tục "panh pan khảu" (sửa mâm) bằng cách: tất cả những người là "lung ta", một người đại diện cho "ải nọng" (anh em của chủ nhà) và một người đại diện cho "nhinh xao" (họ hàng bên em rể, con rể, cháu rể của chủ nhà) sẽ cùng uống hai chén rượu. Đại diện chủ nhà sẽ mời với những lời lẽ theo đúng quy định, sau đó đại diện "lung ta" sẽ đáp lời bằng những câu cám ơn và lời chúc tụng tốt đẹp, rồi đại diện "nhinh xao" cũng đáp lời bằng câu ngắn gọn. Người Thái quan niệm lời chúc của "lung ta" là rất thiêng, chúc sao được vậy, nếu "lung ta" mà trách mắng thì gia đình sẽ lụi bại. Vì vậy uống rượu "panh pan khảu" là ý muốn xin lời chúc tốt đẹp của "lung ta".Khi men rượu đã lâng lâng, chủ nhà sẽ cất lên lời “khắp mơi lảu”, tức là hát mời rượu. Lời hát thường là lời hỏi thăm, mời nâng chén rượu và chúc những điều tốt lành. Khách cũng phải đáp lại bằng những câu khắp cảm ơn sự tiếp đón nhiệt tình vui vẻ của gia đình chủ nhà, khen rượu ngon, thức ăn phong phú, sang trọng. Chén rượu thành chén tình chén nghĩa.Khi tiếp khách từ xa đến, người ta thường mời các cô gái trẻ đến tiếp cơm, chúc rượu. Khác với các dân tộc khác, các cô gái Thái vẫn được ngồi sánh vai với khách trong mâm rượu. Họ sẽ có nhiệm vụ rót và mời rượu, nhiều khi mời bằng những câu khắp trữ tình khiến khách muốn uống mãi không thôi.

Hoa Ban Tây Bắc