Tramm Anhh

Những từ ngữ dễ nhầm khiến bạn mất điểm trong các bài viết?

Đăng 6 ngày trước
Những từ ngữ dễ nhầm khiến bạn mất điểm trong các bài viết?

Việc viết sai từ ngữ đối với ta là chuyện bình thường nhưng đối với các nhà báo, cộng tác viên, blogger..., đó là chuyện cực kì quan trọng trong việc truyền tải thông tin đến mọi người. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ điều đó...

*Hàng ngày/Hằng ngày

Hằng ngày: chỉ sự lặp đi lặp lại một cách định kỳ theo đơn vị ngày.

Ví dụ: Hằng ngày, tôi đều ghé mua một ly café trước khi đi làm.

Hàng ngày: chỉ số lượng nhiều không xác định, tính theo đơn vị ngày.

Ví dụ: Đội trinh sát tích cực theo dõi đối tượng hàng ngày, hàng giờ.

Tương tự với đơn vị tháng, năm.

 *Chủ kiến/Chính kiến

Chủ kiến: Ý kiến của chính mình, không phụ thuộc vào ý kiến của người khác.

Ví dụ: Cô ấy là người không có chủ kiến và luôn thiếu tự tin vào bản thân.

Chính kiến: Ý kiến của mỗi người về chính trị, quan điểm chính trị.

Ví dụ: Các đại biểu lần lượt nêu chính kiến trong kỳ họp Hội đồng nhân dân tỉnh.

   *Khuyến mãi/Khuyến mại

Theo từ điển Hán – Việt, “mãi” là mua, “mại” là bán, “khuyến” là động viên, khích lệ.

Khuyến mãi: các hoạt động làm gia tăng sức mua của người tiêu dùng, gồm các hình thức phổ biến như giảm giá trực tiếp, kèm tặng phẩm, hàng cũ đổi hàng mới, rút thăm trúng thưởng.

Ví dụ: Cửa hàng đang áp dụng chương trình khuyến mãi đặc biệt mùa Noel khi khách hàng mua sản phẩm trị giá 1 triệu đồng trở lên.

Khuyến mại: các hoạt động thúc đẩy sức bán bằng các hình thức chiết khấu, thưởng doanh số để các đại lý, nhà phân phối sản phẩm… bán nhiều sản phẩm đến người tiêu dùng hơn.

Ví dụ: Đầu quý 2, công ty sẽ triển khai các chính sách khuyến mại cực kỳ hấp dẫn dành cho các nhà phân phối trong hệ thống.

 *Các/Những

Các: từ chỉ số lượng nhiều, được xác định, gồm tất cả sự vật muốn nói đến.

Ví dụ: Các nước Đông Dương, các thầy cô giáo trong trường.

Những: từ chỉ số lượng nhiều, không xác định.

Ví dụ: Những vì sao trên bầu trời.

*Chia sẻ/Chia xẻ

Chia sẻ: "chia" có nghĩa là làm ra thành từng phần, từ một chỉnh thể; "sẻ" là chia bớt ra, lấy ra một phần. Do đó, "chia sẻ" có nghĩa là cùng chia với nhau để cùng hưởng, hoặc cùng chịu đựng.

Ví dụ: Chia cơm sẻ áo, chia sẻ nỗi buồn.

Chia xẻ: chia cắt thành nhiều phần, làm cho không còn nguyên một khối nữa.

Ví dụ: Xẻ rãnh thoát nước, xẻ dưa.

*Chứng nhân/Nhân chứng

Chứng nhân: người làm chứng (dùng để chỉ người chứng kiến những sự kiện trọng đại, hoặc dùng để nhân hóa sự vật, địa danh theo ý nghĩa “chứng nhân” lịch sử).

Ví dụ: Trải qua thăng trầm lịch sử, dinh Độc Lập không chỉ là một “chứng nhân” lịch sử, là biểu tượng của sự hòa hợp, thống nhất đất nước mà còn là một bảo tàng kiến trúc tiêu biểu, niềm tự hào về kiến trúc - xây dựng của người Việt Nam. (Dinh Độc lập – Dấu ấn lịch sử tháng tư, Hà Nội Mới, 24/4/2020)

Nhân chứng: người làm chứng (thường dùng để chỉ những người chứng kiến những vụ việc, vụ án đã xảy ra).

Ví dụ: Cảnh sát đang tìm nhân chứng cho vụ án kinh hoàng đó.

  *Phản ánh/Phản ảnh

Phản ánh: tái hiện những đặc trưng, thuộc tính, quan hệ của một đối tượng nào đó.

Ví dụ: Nghệ thuật phản ánh cuộc sống. Ý thức con người phản ánh hiện thực khách quan.

Phản ảnh: trình bày với các cấp có trách nhiệm về những tin tức và diễn biến của nó.

Ví dụ: Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia vừa công bố đường dây nóng tiếp nhận phản ảnh của người dân về hoạt động vận tải và đảm bảo trật tự an toàn giao thông trong dịp Tết và lễ hội xuân năm 2020. (Người dân có phản ảnh về giao thông, gọi ngay đường dây nóng, Tuổi Trẻ Online, 20/01/2020)

     *Chi phí/Kinh phí

Chi phí: dùng tiền vào công việc nào đó.

Ví dụ: Chi phí cho một chuyến du lịch 3 ngày 2 đêm trọn gói theo tour của các đơn vị lữ hành, bao gồm: vé máy bay khứ hồi, khách sạn 3 sao, ăn uống các bữa, vé tham quan…

Kinh phí: khoản ngân sách do cơ quan nhà nước cấp cho các đơn vị trực thuộc để chi vào các hoạt động kinh tế, giáo dục, văn hóa…

Ví dụ: Nguồn kinh phí cho sinh viên sư phạm được bố trí trong dự toán ngân sách nhà nước hằng năm chi cho GD-ĐT tại các địa phương, bộ, ngành theo quy định hiện hành. (Sinh viên sư phạm được cấp sinh hoạt phí: Ngành sư phạm sẽ hấp dẫn hơn?, Tuổi Trẻ Online, 30/09/2020)

  *Thu hồi/Triệu hồi

Thu hồi: thu về lại, lấy lại cái trước đó đã đưa ra, đã cấp phát hoặc bị mất vào tay người khác.

Ví dụ: Thu hồi những chiếc điện thoại bị lỗi pin.

Triệu hồi: ra lệnh gọi về, dùng trong lĩnh vực ngoại giao.

Ví dụ: Triệu hồi đại sứ về nước

Các từ dễ sai chính tả

Nếu việc dùng sai nghĩa của từ khiến câu văn trở nên buồn cười thì việc bài viết của bạn phạm quá nhiều lỗi chính tả sẽ khiến độc giả đánh giá bạn là người viết thiếu chuyên nghiệp và họ có thể bỏ qua bài viết của bạn. Dưới đây là những từ khá quen thuộc nhưng lại dễ viết sai chính tả.

- Ngành/Nghành

“Ngành” là từ khá thông dụng trong mọi lĩnh vực. Tuy nhiên, rất nhiều người viết sai từ “ngành” thành “nghành” như một thói quen. Theo quy tắc, chúng ta chỉ dùng âm /ngh/ trước các nguyên âm e, ê, i, iê, ia.

-> Từ đúng là: Ngành.

- Trải nghiệm/Trãi nghiệm

Ai cũng thích “trải nghiệm” vì nghe thú vị. Nhưng nếu bài viết của bạn có từ “trãi nghiệm” thì nó sẽ bớt thú vị đi rất nhiều.

-> Từ đúng là: Trải nghiệm.

- Tham quan/Thăm quan

Không có từ “thăm quan” trong từ điển. Mọi người có thói quen viết thành từ “thăm quan” mà không biết là mình viết sai chính tả, đặc biệt là người làm trong lĩnh vực du lịch.

-> Từ đúng là: Tham quan.

- Độc giả/Đọc giả

Nếu bạn nghĩ từ “đọc” trong “đọc giả” có thể dùng để chỉ người đọc thì bạn đã hiểu sai. Đừng để độc giả của mình phải nhìn thấy từ “đọc giả” trong bài viết nhé.

-> Từ đúng là: Độc giả.

- Súc tích/Xúc tích

Ai cũng muốn có một bài viết súc tích nhưng vẫn dùng từ “xúc tích”. Từ “xúc tích” hoàn toàn không có trong từ điển.

-> Từ đúng là: Súc tích.

- Vô hình trung/Vô hình chung và Tựu trung/Tựu chung

Đây là cụm từ nhiều người hay dùng sai nhất. Không có từ “vô hình chung” và “tựu chung”. Bạn nào hay mắc lỗi chính tả trong từ “vô hình trung” thì rất có thể lặp lại sai lầm với từ “tựu trung”.

-> Từ đúng là: Vô hình trung và Tựu trung.

- Bài trí/Bày trí

“Bày” thường được hiểu là bày biện, trưng bày. Cách hiểu này dẫn đến lỗi sai chính tả khi dùng từ “bày trí”. Trong từ điển chỉ có từ Bài trí với ý nghĩa sắp đặt, bày biện theo yêu cầu trang trí.

-> Từ đúng là: Bài trí.

- Thừa thãi/Thừa thải

Với nét nghĩa dư thừa vì nguồn cung quá dồi dào thì từ đúng phải là “thừa thãi”.

- Chẩn đoán/Chuẩn đoán

Trong y học, chẩn đoán là hành động thông qua các triệu chứng và các xét nghiệm của người bệnh để đưa ra kết luận về bệnh. “Chẩn đoán” là từ chính xác nhất và không thể dùng thay thế hay nhầm lẫn với “chuẩn đoán”, một từ không tồn tại trong tiếng Việt.

-> Từ đúng là: Chẩn đoán.

- Chỉn chu/Chỉnh chu

Đây cũng là từ rất dễ sai chính tả. Để trở thành một người viết chỉn chu, bạn đừng bao giờ dùng từ “chỉnh chu”.

-> Từ đúng là: Chỉn chu.

- Trau dồi/Trao dồi

Hãy luôn trau dồi ngữ pháp và quy tắc chính tả trong tiếng Việt để tránh xa từ “trao dồi” bạn nhé!

-> Từ đúng là: Trau dồi.

- Sao nhãng/Xao lãng

“Xao nhãng” hay “xao lãng” là từng là cách dùng khác của “sao nhãng”, tuy không sai nhưng hiện nay chúng thuộc nhóm từ cũ, ít người dùng.

-> Từ đúng là: Sao nhãng.

- Sum suê/Sum sê/Xum Xê

“Xum xuê” tuy cách đọc nhẹ nhàng hơn nhưng không phải là từ đúng. Và thật ngạc nhiên, sum suê hay sum sê đều là cách viết đúng.

-> Từ đúng là: Sum suê, sum sê.

- Nỗ lực/Nổ lực

Vì một thế giới hòa bình, bạn đừng biến “nỗ lực” thành ngòi… "nổ".

-> Từ đúng là: Nỗ lực.

- Rảnh rỗi/Rãnh rỗi

Rãnh là cống rãnh, mương rãnh, và nó vô nghĩa khi đi với từ “rỗi”.

-> Từ đúng là: Rảnh rỗi.

- Chín muồi/Chín Mùi

Theo Từ điển Tiếng Việt (2005), "chín muồi" là (quả cây) rất chín, đạt đến độ ngon nhất, phát triển đầy đủ nhất, để có thể chuyển giai đoạn hoặc trạng thái.

“Chín mùi” là từ không có trong từ điển.

-> Từ đúng là: Chín muồi.

Làm thế nào để tránh lỗi sai khi dùng từ?

Có một thực tế là nhiều người viết không bao giờ nghĩ mình đang dùng từ sai, vì thói quen viết sai lâu ngày thành đúng. Đó là thử thách lớn dành cho người đam mê viết lách khi sử dụng con chữ trong tác phẩm của mình. Bạn hãy tham khảo ngay một số cách sau đây để hạn chế lỗi dùng từ trong các bài viết sắp tới:

  • Với những lỗi sai do đặc trưng phát âm và thói quen sử dụng phương ngữ vùng miền, bạn cần tra từ điển cẩn thận để tránh các lỗi sai phụ âm đầu: n/l; ch/tr; s/x; r/gi/d. Hãy cố gắng điều chỉnh cách phát âm chính xác trong giao tiếp hằng ngày, vì nó ảnh hưởng lớn đến việc viết lách của bạn.
  • Với lỗi sai thanh hỏi, thanh ngã, bạn hãy nhớ quy luật NGANG-SẮC-HỎI, HUYỀN-NGÃ-NẶNG (giới viết lách thường có câu nói vui như sau: Chị Huyền mang nặng ngã đau – Anh Ngang sắc thuốc hỏi đau thế nào). Tuy nhiên vẫn có một số ngoại lệ (Ví dụ: bền bỉ) cần học thuộc lòng.
  • Với những lỗi sai do ảnh hưởng tiêu cực từ trào lưu teencode hay các trang mạng xã hội thiếu sự chỉn chu về câu từ, người viết cần tránh tiếp xúc với loại nội dung này, cũng không nên dùng những từ ngữ sai lệch này trong giao tiếp, nhắn tin với bạn bè vì sẽ dễ trở thành thói quen.
  • Tận dụng tính năng AutoCorrect trong Microsoft Word để cài đặt sửa lỗi tự động với các từ ngữ bạn hay dùng sai nhất.
  • Trang bị ít nhất một quyển từ điển uy tín. Nhà văn Pháp Anatole France cho biết “Từ điển là một vũ trụ được xếp thành thứ tự”. Quyển từ điển tốt nhất hiện giờ là “Từ điển tiếng Việt” của Viện Ngôn ngữ học do GS. Hoàng Phê làm chủ biên. Ngoài ra, bạn cũng có thể tham khảo cả cuốn “Từ điển từ mới tiếng Việt” của cơ quan nghiên cứu này. Nó cung cấp nhiều từ mới hoặc từ cũ nhưng mang ý nghĩa mới với nhiều ví dụ khá dễ hiểu. Một quyển từ điển Hán-Việt của Phan Văn Các cũng rất cần thiết, bởi từ Hán - Việt chiếm đến 60% vốn từ tiếng Việt. Nếu không hiểu rõ nghĩa của chúng, bạn sẽ dễ dùng sai từ Hán – Việt (ví dụ từ “cứu cánh”, bạn hãy thử tra từ điển xem nó có nghĩa giống như bạn nghĩ không).
  • Khi đọc phải một từ mà ai đó sử dụng khác với cách mình thường dùng, bạn hãy ghi chú lại để tra từ điển và kiểm chứng ngay. Tốt nhất bạn nên tổng hợp các từ mới, từ lạ hoặc từ bạn hay dùng sai vào một quyển sổ để tiện tra cứu khi cần.
  • Theo dõi các trang tin chuyên về phân tích tiếng Việt như Ngày ngày viết chữ, Tiếng Việt giàu đẹp.
  • Nếu không tự tin khi rà soát lỗi sai, bạn nên gửi bài viết cho những người có nghiệp vụ biên tập tốt để họ giúp bạn kiểm tra.
  • Luyện viết thường xuyên để biết mình hay sai ở những từ nào và ghi nhớ cách sử dụng chúng.

Chủ đề chính: #từ_ngữ

Bình luận về bài viết này
0 bình luận

Đang tải bình luận...


Đang tải nội dung cho bạn