Thảm họa tự nhiên - Khi 'mẹ thiên nhiên' nổi giận

Trước sự tàn phá của con người, bà mẹ thiên nhiên cũng có hành động đáp trả qua các thảm họa tự nhiên. Hãy cũng tìm hiểu nguyên nhân, tác động và những kỷ lục của các thảm họa tự nhiên.

Bà mẹ thiên nhiên mang đến điều kiện tốt cho sự sống của con người. Nhưng từ xưa con người luôn có khát vọng chinh phục thiên nhiên nhưng theo chiều hướng lạm dụng, tàn phá. Cho dù là người mẹ hiền hòa nhất cũng phải phát cáu trước những hành động vô tâm của những đứa con. Và thảm họa tự nhiên chính là cách phản hồi của tự nhiên trước những tác động vô ý thức của con người.

Có rất nhiều dạng thảm họa tự nhiên xảy ra trên khắp Trái đất và gây thiệt hại về nhân mạng, tài sản và sự ổn định của nền kinh tế. Một số thảm họa điển hình như lũ lụt, bão, động đất, sóng thần, lốc xoáy và phun trào núi lửa. Theo ước đoán có đến 500-1.000 thảm họa tự nhiên xảy ra mỗi năm trên toàn thế giới. Một trong những ví dụ gần đây nhất là trận động đất Kaikoura tại New Zealand vào 14/11/2016, trận động đất tại Nepal vào năm 2015, sóng thần Ấn Độ Dương vào năm 2004.

Trong khi nhiều thảm họa là kết quả của các quá trình địa chất và khí tượng của Trái đất, các hoạt động của con người như phá rừng, gây ô nhiễm, đô thị hóa cũng làm biến đổi tự nhiên, mà biểu hiện rõ nhất là các thảm họa. Bài viết này sẽ cung cấp cho các độc giả cái nhìn sơ lược về nguyên nhân, tác động và những sự kiện thảm họa tồi tệ nhất trong lịch sử. Đây cũng thực sự là lời cảnh tỉnh con người về sức mạnh khủng khiếp của tự nhiên.

BÃO

BÃO,thảm họa tự nhiên,thay đổi khí hậu

Đặc điểm: Bão (còn được gọi là bão nhiệt đới, xoáy thuận nhiệt đới) là một vùng gió xoáy cực lớn với tâm áp thấp bao bọc xung quanh bởi áp cao tạo ra mưa lớn và gió mạnh. Vận tốc gió trong một cơn bão có thể đạt đến 300km/giờ và có thể trút đến 9.000 tỷ lít nước mưa mỗi ngày! Tâm bão, còn được gọi là mắt bão, thường có đường kính 30-65km và tương đối lặng gió, quang mây. Mép ngoài của mắt bão, gọi là thành mắt bão, là nơi xuất hiện vận tốc gió mạnh nhất và lượng mưa lớn nhất. Bão gây ra thiệt hại lớn nhất đối với các khu vực ven biển và suy yếu dần khi vào đất liền. 

Thiệt hại: Cơn bão gây ra thiệt hại nhân mạng nhiều nhất được ghi chép là cơn lốc Bhola vào năm 1970, tấn công vào đồng bằng Ganges ở Bangladesh và gây ra cái chết của 300.000 người. Theo ước tính, cơn bão Katrina là cơn bão gây thiệt hại về của cải lớn nhất, khoảng trên 100 tỷ đô la Mỹ. Cơn bão lớn vào năm 1780 ở vùng biển Caribbean và cơn bão Nina tại Trung Quốc vào năm 1975 là hai trường hợp khác gây ra thiệt hại lớn về con người, lần lượt cướp đi sinh mạng của 22.000 và 100.000 người.

HẠN HÁN

HẠN HÁN,thảm họa tự nhiên,thay đổi khí hậu

Đặc điểm: Hạn hán là tình trạng khô hạn kéo dài liên tục trong một khoảng thời gian do thiếu mưa. Do điều kiện khắc nghiệt, hạn hán có thể kéo dài trong nhiều tháng hoặc vài năm và có tác động bất lợi đến hệ sinh thái, sản xuất nông nghiệp và kinh tế của khu vực bị ảnh hưởng. Hạn hán có thể gây ra việc thiếu hụt nguồn cung nước kéo dài và thiếu nguồn nước chất lượng, thiếu lương thực và đa dạng hóa sinh học, dẫn đến tình trạng sa mạc hóa, nạn đói và suy dinh dưỡng, tăng mức độ ô nhiễm và bệnh tật cũng như khủng hoảng di cư ở cả con người và động vật. 

Thiệt hại: Một trong những đợt hạn hán tồi tệ nhất lịch sử diễn ra tại Trung Quốc, bắt đầu từ năm 1875 và kéo dài đến năm 1879. Đợt hạn hán này đã khiến 9-13 triệu người thiệt mạng! Khoảng trước đó 100 năm, hiện tượng El Nino tại Ấn Độ gây ra tình trạng khô hạn kéo dài liên tiếp 4 năm từ năm 1789. Theo các nghiên cứu, khoảng11 triệu người đã chết do nạn đói và dịch bệnh.

NÚI LỬA

NÚI LỬA,thảm họa tự nhiên,thay đổi khí hậu

Đặc điểm: Núi lửa phun trào là hiện tượng tự nhiên xảy ra khi dung nham, bụi tro và các loại khí bị đẩy ra khỏi miệng núi lửa. Có nhiều cách phân loại nhưng đối với các núi lửa đang hoạt động có thể được phân loại thành dạng bùng nổ và chảy tràn. Dạng núi lửa bùng nổ chủ yếu phóng lên không trung bụi, tro, khí. Trong khi đó, dạng núi lửa chảy tràn sẽ tràn ra dung nham đặc và nhớt và không có sự bùng nổ. Chỉ số phun trào núi lửa (VEI) là thang đo từ 0 đến 8 dùng để đo lường mức độ phun trào của núi lửa, tương tự như thang đo richter được dùng để đo mức độ động đất. 

Thiệt hại: một trong những đợt núi lửa phun trào mạnh nhất là tại đỉnh Tambora (chỉ số phun trào núi lửa VEI=7) ở Indonesia vào năm 1815. Hậu quả của đợt phun trào này khiến 70.000-90.000 người thiệt mạng và tạo ra lớp tro bụi dẫn đến hiện tượng mờ đi toàn cầu khiến nhiệt độ toàn cầu giảm 0,53 độ C, và do đó năm 1816 trở thành Năm không có mùa hè! Một thảm họa khác là đợt phun trào núi Krakatoa (cũng tại Indonesia) vào năm 1883, gây ra cái chết của 36.000 người và sóng thần. Thảm họa này giải phóng ra lượng nhiệt gấp một trăm ngàn lần quả bom nguyên tử được thả xuống Hiroshima. Hay đợt phun trào của núi lửa Vesurius (Pompeii, Italia) vào năm 79 sau Công nguyên đã quét qua và tàn phá thành phố La Mã này.

LŨ LỤT

LŨ LỤT,thảm họa tự nhiên,thay đổi khí hậu

Đặc điểm: Lũ lụt là hiện tượng nước hồ, sông hoặc biển nhấn chìm đất liền. Lũ lụt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân: do nước tràn đê bao, do nước trút quá nhanh không thoát kịp; khu vực ven biển có thể do bão, hay sóng thần; vỡ đập, đường ống. Lũ có thể diễn biến phức tạp và gây ra các thiệt hại to lớn về tính mạng, tài sản và kinh tế của khu vực bị ảnh hưởng. 

Thiệt hại: Một trong những trận lũ lớn nhất là trận lũ vào năm 1931 tại Trung Quốc khi mực nước trên các sông Hoàng Hà, Dương Tử và sông Hoài dâng cao sau khi băng tuyết suốt những tháng mùa đông lạnh giá ở vùng cao tan chảy và mưa lớn kéo dài. Trận lũ này đã cướp đi sinh mạng của 3,7-4 triệu người do đuối nước, nạn đói và dịch bệnh. Đây cũng là một trong những thảm họa thiên nhiên nghiêm trọng nhất trên thế giới. Nhìn chung, 6 trong 10 trận lũ gây thiệt hại tính mạng nhiều nhất đã từng được ghi nhận đều xuất hiện tại Trung Quốc. Điển hình là trận lũ năm 1887 trên sông Hoàng Hà đã giết 1 triệu người. Một trận lũ tồi tệ khác diễn ra tại vùng đất thấp Hà Lan, chủ yếu do ảnh hưởng của bão.

Vẫn Còn, Click để xem tiếp