Thần thoại Việt Nam: Địa ngục và Diêm Vương

Thế giới phía dưới mặt đất của loài người gọi là cõi âm do một vị thần được Trời giao cho cai quản gọi là Diêm Vương. Thế giới địa ngục chia ra làm thập điện, do mười vị thập điện Diêm Vương xét xử. Trong mười vị vương ở cõi âm, Diêm Vương là chúa tể trên hết. Những hồn chết khi xuống cõi âm, trước tiên phải qua Diêm Vương xét xem lúc sinh thời, nếu có nhúng tay vào tội ác thì Diêm Vương mới giao cho chín vị kia trừng phạt.

Vị thứ nhất trị những kẻcho vay nặng lãi, những thầy lang dốt nát làm chết oan người ta; vị thứ hai trịnhững tham quan ô lại, những kẻ ác khẩu, vu khống; vị thứ ba trị những kẻ hàtiện, những kẻ làm vàng bạc giả, những con buôn bất lương, những kẻ nguyền rủatrời đất; vị thứ tư trị những kẻ sát nhân, trộm cướp, dâm dật; vị thứ năm trịnhững kẻ tà bậy lộng ngôn; vị thứ sáu trị những kẻ đào mồ mả người khác, ănhoặc bán thịt người; vị thứ bảy trị những kẻ bất hiếu; vị thứ tám trị những kẻđốt nhà cùng coi những người chết vì tai nạn rủi ro; vị thứ chín có nhiệm vụtrông nom cho hồn người chết đầu thai. 

Thế giới cõi âm là một thành trì lớn, những hồn người chết phải qua cửa Ngạ quỷ(Quỷ môn quan). Vào đây, con sông Nại Hà bọc quanh thành, có ba cái cầu. Cầubằng vàng cho những hồn hóa thành thần thánh. Cầu bằng bạc cho những hồn nhânđức. Còn cầu dành cho những hồn tội lỗi bề ngang chỉ có ba bước, không có thànhcầu. Cầu dài nhiều dặm, hồn qua cầu khó tránh khỏi rơi xuống sóng nước cuồncuộn chảy bên dưới làm mồi cho rắn đồng chó sắt tranh nhau cắn xé. 

Hồn ngườichết chẳng những phải chịu trách nhiệm về những hành vi trong đời sống vừa qua,mà còn ở các đời trước nữa. Hồn không thể nhớ được vì đã ăn cháo lú để quên hết, qua mỗi lần ra khỏi địa ngục. Song ở thập điện có sẵn một cái gương lớn gọilà gương tội ác. Hồn nhìn vào trong gương sẽ thấy rõ hình dáng mình trong cáckiếp trước cùng những tội lỗi đã gây nên. 

Diêm Vương căn cứ vào các tội lỗihiện ra trong gương mà kết án, chịu các cực hình rồi đầu thai thành thú vật. Còn những hồn đã làm điều tốt lành thì được đưa về thế giới Tây phương cực lạc,hoặc đầu thai kiếp khác thành thần hay thành người. Sau khi ăn cháo lú rồi, nếu hồn phải hóa kiếp làm loài vật, thì quỷ thập điệnkhoác lên vai hồn lớp da con thú sẽ đầu thai rồi đưa qua cầu khổ ải ở trên mộtdòng sông sâu nước đỏ màu máu. Hồn bị đẩy xuống sông cho dòng nước cuốn trôi điqua kiếp khác. (Cũng có thuyết cho rằng hồn phải bước lên bánh xe pháp luân đểbánh xe quay đẩy lên cõi trần).     

Còn những hồn chết oan uổng trước ngày giờ đã ghi trong sổ sinh tử, dù tự sáthay chết vì tai nạn đều bị dẫn vào thành Oan Hồn Uổng Tử hóa thành quỷ đói, quỷkhát. Muốn đầu thai lại, hồn phải kiếm được hồn khác thay thế. Muốn được nhưthế, sau một thời gian ở âm phủ, những hồn này được phép về trần, đến tại nơiđã chết trước kia, làm cách nào cho ai đi qua đó bị cám dỗ chết theo như họ,thì họ mới đầu thai lại được. 

Đi lại chín tầng địa ngục để cứu độ những linh hồn tội lỗi là Địa Tạng Bồ Tát .Thuở sinh thời, Địa Tạng là một nhà sư trẻ tuổi có phát lời nguyền như vậy vàđược Phật tổ giao phó cho việc ấy. Địa tạng có dáng một nhà sư, tay phải cầmgậy sắt, tay trái cầm hòn ngọc chiếu sáng đường đi dưới cõi âm. 

Theo Hoàng Trọng Miên, Việt Nam Văn Học Toàn Thư II, Cổ tích (Saigon, 1959), 78 trang.